Onderwerp "psychologische theorie"
Linker- en rechterhelft van het lichaam
De zelfbeelden in het onbewuste blijven niet beperkt tot relationele gevoelens. Ik merkte dat ook het dominante gebruik van mijn rechter lichaamshelft (rechtshandigheid, dus) zelfbeelden achtergelaten heeft.
Mijn rechter lichaamshelft voelt krachtiger en meer naar voren aan. Mijn linkerhelft voelt zwakker aan en heeft een minder sterke of helemaal geen wil. Gisteren voelde ik dat mijn linkerhelft gecastreerd aanvoelde terwijl dat met mijn rechterhelft volstrekt niet het geval was.
Ook door deze gevoelens is heen te werken, waardoor ze oplossen, zo merkte ik. Ik ben benieuwd hoe mijn voorkeur voor het dingen doen met rechts hierdoor gaat veranderen.
Schuldgevoel
De afgelopen tijd heb ik wat meer greep gekregen op het doorvoelen van schuldgevoel (een belangrijk aspect van het superego). Het is me nog duidelijker geworden dat je je om de raarste dingen schuldig kunt voelen. En ook dat het verdedigen tegen schuldgevoel een genant iets is.
Schuldgevoel is vaak niet werkelijk toepasselijk als het opkomt. Meestal betreft het oud gevoel, uit een andere situatie, dat uit het onderbewuste naar boven komt.
Mensen hebben in het verleden tegen mij gezegd dat iets "mijn eigen schuld is". Met als gevolg dat ik mij laatst schuldig voelde omdat ik me niet helemaal wakker voelde. Door het warme en benauwde weer van de laatste tijd en omdat ik wat dieper slaap als vroeger, dus dat was "mijn eigen schuld"!? Raar.
Grappig is, dat ik nu mijn schuldgevoel de schuld geef van me onplezierig voelen. Want schuldgevoel is immers onplezierig, en ik heb net laten zien dat het vaak ook nog eens onzin is.
Minder grappig, of misschien toch eigenlijk wel, is dat een belangrijke verdediging tegen schuldgevoel is om de schuldrichting om te draaien. Als ik mij schuldig voel, geef ik iemand anders de schuld. Dat hoeft niet noodzakelijkerwijs een direct verband met de situatie te hebben. Zo merkte ik dat ik, toen het (onbewust) bij me op kwam dat het mijn eigen schuld was dat ik me niet zo lekker voelde, ik de schuld van het me niet lekker voelen aan iemand anders gaf die me met enige regelmaat irriteert (maar niet op dat moment).
Nu voel ik me schuldig dat ik iemand anders de schuld gaf van iets waarvan ik dacht dat het mijn eigen schuld was.
Terwijl het totaal geen verschil zou maken als dat hele schuldgevoel er niet zou zijn geweest.
Het moeilijke van het doorvoelen van schuldgevoel (waardoor het zal verdwijnen) vind ik, dat ik vaak niet het idee heb dat ik werkelijk verantwoordelijk ben voor een probleem waarvoor ik me schuldig voel. Als ik het schuldgevoel toelaat, is dat gelijk aan schuld bekennen, wat ik nou juist niet wil doen. Ik moet dan dus, wetende dat het onzin is dat ik me schuldig voel, een oud gevoel dat opkomt uit mijn onderbewuste van "ik ben schuldig" toelaten. Maar dat lukt me tegenwoordig.
Waarde en inferioriteit
Tijdens mijn zelfonderzoek viel het me op dat er een onderscheid is tussen gebrek aan waarde (van jezelf) en inferioriteit.
Inferieur voel je je altijd in relatie tot iemand, die je als superieur ziet. Er is dus sprake van een objectrelatie.
Een gevoel van gebrek aan waarde is wel het gevolg van een situatie, maar is, naar mijn idee, op zich niet een onderdeel van een objectrelatie. Het staat op zichzelf.
Inferioriteit gaat wel al gauw samen met een gevoel van een gebrek aan waarde. Het viel me op dat inferioriteit ook vaak samengaat met een gebrek aan wil (castratie). Ik merkte dit vooral in objectrelaties van gehoorzaamheid aan mijn ouders (als klein kind). Maar het ligt voor de hand dat als je je inferieur voelt, je de wil van de superieure ander zult volgen, ten koste van die van jezelf. Dit is ook hoe het in het superego werkt.
De boom van kennis van goed en kwaad
Het bijbelse verhaal over de "boom van kennis van goed en kwaad" gaat naar mijn idee over het probleem van het superego. De kennis van goed en kwaad is wat de mens uit het paradijs verjaagd heeft, zoals het superego de toegang tot het ware zelf blokkeert.
Het verhaal (uit het bijbelboek Genesis) begint ermee dat Adam en Eva in het paradijs leefden. Ze mochten niet eten van de boom van kennis van goed en kwaad, maar deden dat toch. Daarom verjaagde God hen uit het paradijs, omdat ze door het verwerven van die kennis van goed en kwaad zondig zouden zijn geworden.
Christenen hebben het hier over de "zondeval". Door het eten van de boom is de mens zondig geworden. Echter, het gezichtspunt van zondig zijn komt voort uit het gezichtspunt van kennis van goed en kwaad. Zonder kennis van goed en kwaad zie je de mens niet als zondig. Binnen de christelijke kerken lijkt er geen aandacht hiervoor te zijn, wellicht omdat de kerken vooral in het moralisme zelf geïnteresseerd zijn. En moralisme is kennis van goed en kwaad.
Kennis van goed en kwaad, en dus het superego, is een soort vervanging van compassie en liefde. Compassie en liefde zitten van nature in de mens. Als gevoelens niet onderdrukt, maar toegelaten en gevoeld worden, komen deze hart-gevoelens vanzelf naar boven. Door de onderdrukkende activiteiten van het superego echter, worden ook compassie en liefde onderdrukt.
De basis van de enneagram persoonlijkheidstypen
Het enneagram is een systeem met 9 persoonlijkheidstypen, dat veel gebruikt wordt bij zelfontwikkeling en zelfrealisatie. In management kringen wordt het wel gebruikt voor het inschatten van de kwaliteiten van sollicitanten.
In "Negen facetten van eenheid" beschrijft A.H. Almaas wat er aan de basis ligt van die typen.
Het boek van Almaas is geen gemakkelijke kost. Het bevat veel uitleg over wat voor verlichte visie op de werkelijkheid er is als een enneatype geen onbewuste meer heeft. Ik wil hier samenvatten wat er is als dat er nog wel is. (Houdt in gedachten dat voor het werkelijk begrijpen hiervan veel meer achtergrond nodig is dan wat ik hier in deze paar regels kan zeggen.)
De enneagram typen
Enneagramtype 1 is perfectionistisch. Dat komt omdat dit type, door het idee dat dingen goed of verkeerd zijn, het gevoel heeft zelf fundamenteel niet goed te zijn, fouten te hebben. Daarom wil het zichzelf, èn anderen, verbeteren.
Enneagramtype 2 helpt anderen om die, via een "voor wat hoort wat" mentaliteit te bewegen aandacht aan haar behoeften te schenken. Dit komt omdat dit type gelooft dat wil iets persoonlijks is, onafhankelijk van anderen, en het wil de eigen wil doen gelden.
Enneagramtype 3 probeert dingen te bereiken. Dat komt omdat dit type het gevoel heeft hulpeloos te zijn, en het probeert hier van alles aan te doen, met de nadruk op doen, te streven naar dingen.
Enneagramtype 4 wil graag uniek en orgineel zijn, om zich identiteit te verschaffen. Dit type heeft het gevoel niet met de bron van zichzelf in contact te zijn, en probeert daarom zelf de bron te zijn.
Enneagramtype 5 houdt zich afzijdig en heeft een neiging tot terugtrekken. Dat komt omdat dit type het gevoel heeft dat iedereen gescheiden is, en dat het daarom zin heeft om terug te trekken.
Enneagramtype 6 is vaak angstig. Dit type heeft geen vertrouwen in zichzelf en de werkelijkheid, en verdedigt zich daarom op een wantrouwende manier.
Enneagramtype 7 houdt graag opties open en plant allerlei leuke dingen. Dat komt omdat dit type het gevoel heeft niet te weten wat te doen of welke richting op te gaan, en daarom dingen probeert te plannen.
Enneagramtype 8 probeert situaties te beheersen en is wraakzuchtig. Dat komt omdat dit type het idee heeft dat alles fundamenteel gescheiden is, waardoor schuld een gegeven is. Het verdedigen tegen het gevoel slecht te zijn leidt tot de beheerszucht.
Enneagramtype 9 probeert geliefd te worden door anderen hun zin te geven. Dat komt omdat dit type zich minderwaardig en niet om van te houden voelt. Hierdoor besteedt het weinig aandacht aan zichzelf.
Meer informatie
Overigens heeft iedereen alle 9 typen in zich. Het type dat het meest dominant is, is het type dat je "bent".
Hier is meer informatie over het enneagram en een test om je te helpen te bepalen welk type je bent.