Onder het bewuste

weblog over het onbewuste
  • Home
  • Artikelen
  • Achtergrond

  • Kritiek op de Diamond Approach

    Na 11 jaar bij de Ridhwan School te zijn geweest (waar de Diamond Approach onderwezen wordt) ben ik tot de conclusie gekomen dat ik het op cruciale onderdelen niet eens ben met de visie ervan. Ik wil in een aantal blogposts beschrijven waar voor mij de problemen zitten.

    (Om dit te kunnen volgen zul je enigszins met de Diamond Approach op de hoogte moeten zijn.)

    In het kort, zijn het deze onderdelen:

    • Naar mijn idee is het in principe geen probleem dat je psyche patronen uit je verleden herhaalt. De Diamond Approach ziet dit echter als een basisprobleem waardoor je niet jezelf zou zijn, en ziet het als een kernonderdeel van het Ego, dat te overwinnen valt. Zie blogpost 'De Diamond Approach en het herhalen van patronen uit je verleden'.
    • Er wordt geclaimd dat Diamond Approach gebaseerd is op de Heilige Ideeën van het Enneagram, zoals die in het boek 'Facets of Unity' van A.H. Almaas beschreven staan. Dit zijn 'verlichte' zienswijzen, gebaseerd op vertrouwen in het Universum. Ze staan tegenover 'niet-verlichte' zienswijzen van het Ego, die gebaseerd zijn op het ontbreken van zulk vertrouwen. Echter, mijns inziens zijn de kernbegrippen van de Diamond Approach gebaseerd op de niet-verlichte zienswijze van Enneagram type 4. Daarmee valt wat mij betreft de basis weg onder de onderverdeling Being - Ego - True Nature - The Point - The Pearl. Zie blogpost 'De Diamond Approach als Enneagram Type 4-visie'.
    • Het veelvuldige gebruik van het begrip 'Identiteit' in de Diamond Approach is mijns inziens het gevolg van het Enneagram Type 4-karakter ervan. Het heeft daarmee geen objectieve of nuchtere waarheid, maar is een beperkte zienswijze. Zie blogpost 'De Diamond Approach en identiteit'.
    • 'Black Space' is naar mijn idee geen 'Essentiële kwaliteit', maar een herinnering aan ervaringen in het donker.
    • Ik ervaar 'Brilliancy' niet als een algemene vorm van Essentiële Intelligentie, maar als een toename van de hoeveelheid detail die ik in mijn perceptie waarneem. Het is daarmee geen mix van alle andere Essentiële Kwaliteiten, zoals Almaas het zegt.

    Wat 'Brilliancy' is in de Diamond Approach

    In de Diamond Approach wordt Brilliancy gezien als de Essentie van Intelligentie. In mijn Inquiry heb ik vele ervaringen gehad waar dit opkwam en de eerste jaren bleef ik dit zien als de algemene vorm van intelligentie zoals Almaas die beschrijft. Maar na verloop van tijd begon me op te vallen dat deze niet zo algemeen is als het wel lijkt.

    Voordat ik een retreat over dit aspect had bijgewoond, had ik het boek 'Brilliancy' van Almaas reeds 3 keer doorgenomen. Het boek laat veel zien over het Inquiry-proces en beschrijft diverse issues die na doorwerken resulteren in deze vorm van Essentie. Bij de derde keer lezen was mijn Inquiry-vaardigheid dermate ontwikkeld dat ik in staat was die issues in te gaan en op Brilliancy uit te komen.

    Vooral bij de issues rond mijn vader had ik intense ervaringen, waarbij het mij vooral opviel dat ik meer detail en meer kleur ging zien, en me in het algemeen veiliger ging voelen, terwijl ik toch niet aan issues rond veiligeheid gewerkt had. Zoals ook in het boek beschreven, voelde ik bij het opkomen van de Brilliancy een koelte of koude in mijn lichaam, afhankelijk van de intensiteit.

    Detaillering

    Voor mij is het meer detail zien vaak de eerste indicatie dat het aspect van Brilliancy opgekomen is. (Dat dat me het eerste opvalt, komt waarschijnlijk doordat ik een tijdje fotografie aan een kunstacademie gestudeerd heb, en ik me daardoor sterk bewust ben van beeldkwaliteit.) Als ik dan mijn ervaring verder ga onderzoeken, merk ik vaak dat die extra detaillering voor al mijn perceptie geldt. Pijnlijke of onplezierige aspecten van mijn ervaring zijn dan minder indrukwekkend geworden. Mijn gevoel daarbij is, dat dat komt omdat ze een kleiner deel van mijn ervaring zijn gaan uitmaken.

    Het extra detail lijkt ook voor mijn innerlijke ervaring op te gaan, zo voelt het in eerste instantie. Maar, het is niet zo dat de gevoelens afkomstig uit mijn verleden meer detail krijgen.

    Ik ga me weliswaar anders gedragen doordat ik me minder beïndrukt voel door diverse gevoelens en me daardoor bijvoorbeeld veiliger voel, maar ik merk niet dat mijn intelligentie toegenomen is, zoals het volgens Almaas zou moeten zijn. Ik word niet handiger en heb geen betere ideeën, bijvoorbeeld.

    Volgens Almaas zou Brilliancy alle andere essentiële kwaliteiten in zich moeten hebben, maar ook daar merk ik niets van. Ik merk geen versterking van mijn compassie, liefde of innerlijke kracht, of iets dergelijks. Ik merk dat mijn perceptie in het algemeen gedetailleerder is geworden, maar van een algemeen effect op alles in mij is geen sprake.

    Meer neuronen

    Speculerend zou ik zeggen dat er meer neuronen in je hersenen ingezet worden voor het interpreteren van perceptie, en dat daardoor de extra detaillering ontstaat.

    Black Space in de Diamond Approach

    In de Diamond Approach (van de Ridhwan-school) kent men het begrip 'Space'. Dat zou een 'Essentiële' kwalititeit moeten zijn, dus iets wat inherent is aan het diepere wezen van de mens, en niet een deel van het 'Ego', de herhalende patronen uit je verleden. Er zou 'Black Space' zijn en 'Grey Space'.

    Ik heb een aantal intense ervaringen gehad met 'Black Space' (Zwarte Leegte), die ik destijds niet makkelijk vond om mee om te gaan. Ze waren voor mij aanleiding minder in dit blog te gaan schrijven. Over de jaren heb ik me echter gerealiseerd dat het niet zo is dat Black Space een 'Essentiële' kwalititeit is.

    Als ik geconcentreerder ging voelen wat het precies was, als ik Black Space voelde in mezelf, merkte ik eigenlijk altijd dat het hier om herinneringen ging aan situaties dat ik in het donker was. In bed liggend in een donkere kamer, lopend of fietsend in het donker. Onvoldoende kunnen zien, mysterieusheid of angst voor dat wat op zou kunnen duiken uit het donker. Door dit te voelen losten de sensaties van donkerte op. Als Black Space een Essentiële kwaliteit zou zijn, zou er daarna een zuivere sensatie van donkere ruimte moeten zijn, maar zoiets was er nooit, hoogstens andere herinneringen aan nachtelijke donkerte.

    Dat zou ook vreemd zijn, want donkerte is een beperking. Je ziet minder. En Essentiële kwaliteiten zijn juist staten (zoals bijvoorbeeld het gevoel van innerlijke kracht, compassie, of helderheid van geest) zonder een gevoel van beperking erbij. Black Space kan daarom dus geen Essentiële kwaliteit zijn.

    De Diamond Approach en het herhalen van patronen uit je verleden

    Naar mijn idee is het in principe geen probleem dat je psyche patronen uit je verleden herhaalt. De Diamond Approach ziet dit echter als een basisprobleem waardoor je niet jezelf zou zijn, en ziet het als een kernonderdeel van het Ego, dat te overwinnen valt.

    Gedragspatronen

    Iemand die in zijn jeugd traumatische ervaringen gehad heeft, zal daardoor beperkingen hebben in hoe hij met ervaringen omgaat die doen denken aan die jeugdervaringen. Er hebben zich namelijk gedragspatronen gevormd door die ervaringen, die op latere leeftijd nog altijd in meer of mindere mate terugkomen.

    Nu gebeurt dit niet alleen met traumatische ervaringen, maar met bijna alle ervaringen die voor iemand nieuw zijn geweest. Mensen herhalen allerlei vaste patronen, die ontstaan zijn gedurende hun leven. Dat zijn vooral ervaringen uit de jeugd, want gedurende die periode van je leven leer je het meest.

    De Diamond Aproach gaat ervan uit, dat het mogelijk is in een staat te komen waarbij je niet meer patronen uit je verleden herhaalt, maar vanuit je innerlijke natuur op een verse wijze op situaties reageert. In die staat zou je dan komen door je goed van jezelf bewust te zijn ('Presence') en door de Inquiry-oefening. De Inquiry bewerktstelligt een verwerkingsproces van de patronen die uit ervaringen in je verleden ontstaan zijn, en resulteert in staten die 'Essentie' genoemd worden.

    Essentie

    Als je in een Inquiry bijvoorbeeld de gevoelens bewust wordt uit een ervaring waarin je je incapabel voelde, zal, als je voldoende bewust maakt, het gevoel van incapabel zijn plaats maken voor een gevoel van wel capabel zijn, een gevoel van innerlijke kracht. Dit gaat gepaard met je warm voelen. De Diamond Approach noemt dit Rode Essentie (of de Rode Latifa) of de Kracht ('Strength') Essentie.

    Iets soortgelijks kan gebeuren als je je zonder waarde gevoeld hebt, dat je de Waarde Essentie gaat voelen. Of als je je machteloos gevoeld hebt, dat je de Zwarte Essentie gaat voelen (de Macht of Vrede Essentie).

    Omdat hier een patroon uit je verleden zich oplost en een meer universele gevoelsstaat (Essentie) opkomt, denkt de Diamond Approach, simpel gezegd, dat je dan niet meer gebaseerd bent op het patroon uit je verleden, maar als het ware instinctief, op situaties kunt reageren, met Essentiële staten. Dit zouden dan geen patronen uit je verleden meer zijn, maar reacties vanuit je innerlijke natuur.

    Leerprocessen

    Echter, dit is niet wat ik zie gebeuren bij mezelf of bij bijvoorbeeld Ridwhan-teachers (die al langere tijd met de Inquiry bezig zijn). Ik heb zelf ontelbare malen Essentiële staten gevoeld na het doorwerken van patronen uit mijn verleden. Hierdoor ben ik sterk veranderd. Maar patronen blijven zich vormen, bij het wennen aan nieuwe situaties.

    Daar is ook helemaal niets mis mee. Het zijn gewoon leerprocessen. Vaste patronen van reageren zijn handig, omdat je daarmee veel sneller met situaties om kunt gaan als dat je iedere keer weer het wiel opnieuw moet uitvinden. Ik merk zeker dat ik een stuk flexibeler kan reageren, door al die verwerkingsprocessen die ik met Inquiry doorgemaakt heb, maar dat betekent niet dat ik niet meer hoef te leren met situaties om te gaan, dat alles instinctief vanzelf zou gaan.

    Herdefiniëring van het probleem

    Ik denk dat het probleem wat de Diamond Approach opmerkt geherdefinieerd moet worden. Het is niet zozeer zo dat het Ego, wat volgens de Diamond Approach het geheel van zich herhalende patronen zou zijn, het probleem is. Het probleem is veel meer dat er herhalende patronen zijn die disfunctioneel zijn.

    Dingen die je bent gaan doen met het levensinzicht van een 3-jarige zijn op een gegeven moment aan vervanging toe. De meeste mensen zullen voortbouwen op de oude patronen en daar wat moderniseringen aan toevoegen. Maar het is veel effectiever om de oude patronen met een proces als Inquiry te verwerken, waardoor ze ververst worden.

    De oplossing, Inquiry (of hoe je het ook maar mag noemen), is voor mij dezelfde. Maar het probleem definieer ik liever op een manier die niet zo afwijzend is ten opzichte van hoe mensen in elkaar zitten.

    Voor de Diamond Approach is het Ego het 'valse zelf'. Dat zou niet zijn wie en wat je werkelijk bent, want dat zou dan 'Being' zijn, waarbij de Essentiële Staten echt je zelf zouden zijn, met als identiteitsgevoel 'The Point'. Maar naar mijn idee is het onnodig zelfafwijzend en niet reëel om deze scheiding aan te brengen tussen dat wat je niet echt zou zijn en wat wel. Er is geen scheiding. Je bent het allemaal.

    De Diamond Approach als Enneagram Type 4-visie

    Er wordt geclaimd dat Diamond Approach gebaseerd is op de Heilige Ideeën van het Enneagram, zoals die in het boek 'Facets of Unity' van A.H. Almaas beschreven staan. Dit zijn 'verlichte' zienswijzen, gebaseerd op vertrouwen in het Universum. Ze staan tegenover 'niet-verlichte' zienswijzen van het Ego, die gebaseerd zijn op het ontbreken van zulk vertrouwen.

    Echter, mijns inziens zijn de kernbegrippen van de Diamond Approach gebaseerd op de niet-verlichte zienswijze van Enneagram type 4. Daarmee valt wat mij betreft de basis weg onder de onderverdeling Being - Ego - True Nature - The Point - The Pearl.

    De Heilige Ideeën

    Informatie over de Heilige Ideeën kan online op ahalmaas.com gevonden worden. Hier gaat het specifiek over Enneagram type 4, met:

    • de 'Special Difficulty' van zich onverbonden, vervreemd, buitengesloten of in de steek gelaten voelen,
    • de 'Specific Delusion' dat identiteit gescheiden is, onafhankelijk, verschillend en uniek,
    • en het Heilige Idee 'Holy Origin' dat je altijd verbonden bent met het goddelijke of Being.

    Met andere woorden, zich vervreemd voelen van zichzelf is niet echt, hoewel men het zo kan voelen, want in feite ben je altijd met zichzelf verbonden. Als je het wel zo voelt, is dat het gevolg van een 'delusion', een waanidee, namelijk de Specific Delusion van Enneagram punt 4.

    Vervreemding in de Diamond Approach

    Toch benoemt Almaas op verschillende plekken een gevoel van vervreemding van jezelf als reëel. Onder andere:

    • Essence is her true nature, without which she is estranged, lost, inauthentic, empty, and twisted. Regardless how much of her potential she actualizes, regardless how much a genius she becomes, artistically or scientifically, if she does not realize her essential nature her experience continues to be characterized by emptiness and strife, on the same level as most human beings.
    • In narcissism, the experience of the self is disconnected from its core, from the depths of what it is. It is estranged from its true nature, exiled from its primordial home. The soul’s estrangement from its true nature is the basis of narcissism.
    • The soul realizes that she has been estranged from her source, exiled from her home. She realizes that she has been roaming the universe looking for her home, feeling uncomfortable and unsettled, lost and bereaved. She has been looking mostly in the wrong places, in manifest objects and places, when her home is within, totally within, within and beyond all of manifestation. 

    Het uitgangspunt van de Diamond Approach is de vervreemding van Ego van Being. Het Ego niet als je echte identiteit zien en het realiseren van de Essentiële Identiteit, namelijk The Point, vormen de basis van de Diamond Approach. Hier is dus sprake van een cruciale inconsistentie. En daarop is de onderverdeling Being - Ego - True Nature - The Point - The Pearl gebaseerd.

    Waar komt dit vandaan?

    Ik vermoed dat de spirituele basis van de Diamond Approach al min of meer vaststond voordat de Heilige Ideeën uitgewerkt waren. Hierdoor konden de Enneagram Type 4-issues van de mensen die aan de basis van de Diamond Approach stonden (Hameed Ali, Karen Johnson, en in het begin ook Faisal Muqaddam) invloed krijgen op de spirituele visie die ze ontwikkelden.

    Hameed Ali (A.H. Almaas) is uit Koeweit geëmigreerd naar de Verenigde Staten (hetzelfde geldt voor Faisal Muqaddam). Emigreren lijkt me een garantie om geconfronteerd te worden met gevoelens van vervreemding. Leven in een vreemd land, met een vreemde taal, andere gebruiken, andere zienswijzen... Je bent anders, waardoor je identiteit een wat grotere rol gaat spelen.

    Karen Johnson heeft zich als Ziener ook vervreemd van haar omgeving gevoeld.

    Het lijkt mij bijzonder waarschijnlijk dat het Type 4-karakter van de Diamond Approach hier vandaan komt.

    « Vorige